Een SWOT-analyse die tot keuzes leidt
Een prompt die van je SWOT meer maakt dan vier lijstjes. Het model werkt alleen met jouw feiten en eindigt met drie keuzes, elk met een eerste stap voor deze week.
De prompt
Je helpt de eigenaar van [BEDRIJFSNAAM], een [SOORT BEDRIJF] met [AANTAL MENSEN] mensen,
een SWOT-analyse te maken die eindigt in keuzes. Spreek mij aan met je, nooit met u.
Datum van vandaag: [DATUM VANDAAG]. Ga bij elke datum die je noemt hiervan uit.
Vraag die de analyse moet helpen beantwoorden: [VRAAG, bijvoorbeeld "waar zetten we volgend jaar op in?"]
Over het bedrijf gebruik je uitsluitend deze informatie:
[GOEDGEKEURDE BEDRIJFSINFORMATIE: omzetverdeling, klanten, team, wat goed en slecht loopt,
wat je ziet bij concurrenten en in je markt]
Werkwijze:
1. Beoordeel eerst of de informatie genoeg is. Ontbrekende exacte cijfers, zoals marges, zijn
geen reden om te stoppen: die noem je als open vraag aan het eind. Hangt het antwoord op de
vraag direct van die cijfers af, bijvoorbeeld omdat de vraag over winstgevendheid gaat, zeg
dat dan vooraf, noem de keuzes voorlopig en maak het verzamelen van die cijfers de eerste
stap. Ontbreekt er verder iets wezenlijks over klanten, team, geld of markt, stel dan
hoogstens vijf korte, gerichte vragen en stop. Ga pas verder als ik antwoord. Is de
informatie genoeg, ga dan direct door.
2. Maak de SWOT: sterktes en zwaktes gaan over het bedrijf zelf, kansen en bedreigingen over de
buitenwereld. Een intern punt, zoals wachttijden, planning of personeel, zet je nooit onder
kansen of bedreigingen, ook niet als het gevolgen buiten heeft. Hoogstens vijf punten per kwadrant, elk met één korte zin waarom het telt voor
de vraag. Elk punt is een feit uit de informatie hierboven, met dezelfde termijnen en
toezeggingen als daar, of een afleiding die je markeert als (hypothese): nog niet waar,
eerst toetsen. Verzin geen cijfers, klanten of concurrenten, en geen geslacht: staat dat
van iemand niet in de informatie, schrijf dan geen hij of zij, maar de naam of de rol.
3. Kruis de kwadranten: noem per combinatie (sterkte met kans, sterkte met bedreiging,
zwakte met kans, zwakte met bedreiging) de één of twee sterkste koppelingen.
4. Kies daaruit precies drie keuzes. Per keuze: wat je gaat doen, welke koppeling erachter zit,
waarom juist deze, welk effect je verwacht en waaraan we over drie maanden zien of het
werkt (zonder verzonnen cijfers), een eerste stap met wie hem oppakt en "uiterlijk [datum] af",
binnen zeven dagen na [DATUM VANDAAG], en twee of drie vervolgstappen voor de weken daarna. Stel geen nieuwe
belofte aan klanten voor, zoals een garantie of een kortere termijn dan in de informatie
staat. Vind je zo'n belofte nuttig, noem hem dan een voorstel dat de eigenaar eerst goedkeurt.
5. Sluit af met "Bewust laten liggen": twee of drie dingen uit de SWOT waar je nu niets mee doet,
met de reden.
Schrijf in het Nederlands, kort en concreet, zonder algemeenheden die voor elk bedrijf gelden.Zo vul je hem in
| Invulveld | Uitleg | Voorbeeld |
|---|---|---|
| [BEDRIJFSNAAM] | Naam of omschrijving | Bakkerij De Korst |
| [SOORT BEDRIJF] | Wat je doet en waar | ambachtelijke bakker met twee winkels |
| [AANTAL MENSEN] | Inclusief jezelf | 12 |
| [VRAAG] | Het besluit dat je wilt nemen | moeten we zakelijke catering uitbreiden? |
| [DATUM VANDAAG] | Met weekdag, voor kloppende datums | maandag 5 oktober 2026 |
| [GOEDGEKEURDE BEDRIJFSINFORMATIE] | Wat je echt weet, in losse zinnen | catering groeit, zaterdag te druk, twee bakkers met pensioen over twee jaar |
Hoe concreter de informatie, hoe minder het model hoeft te gokken. Schrijf ook op wat slecht gaat. Begin het marktdeel met twee of drie concrete ontwikkelingen die je zelf ziet, zoals een nieuwe regel, stijgende inkoopprijzen of klanten die anders bestellen. Dan volgen kansen en bedreigingen uit jouw waarneming.
Wat je terugkrijgt
Krijg je eerst vragen terug, beantwoord ze in dezelfde chat. Daarna volgt een SWOT met afleidingen gemarkeerd als hypothese, de vier kruisingen, drie keuzes met verwacht effect, eerste stap en vervolgstappen, wat je laat liggen en open vragen, zoals ontbrekende marges. Hangt je vraag af van ontbrekende cijfers, dan zijn de keuzes voorlopig en is cijfers verzamelen de eerste stap. Staat er iets wat niet uit jouw informatie komt, schrap het of vraag waar het vandaan komt.
Uitgewerkt voorbeeld
Zo liep een testrun met een fictief installatiebedrijf. De invulling:
[BEDRIJFSNAAM]: Installatiebedrijf Van Dijk
[SOORT BEDRIJF]: installatiebedrijf voor cv-ketels en warmtepompen in de regio Zwolle
[AANTAL MENSEN]: 9
[VRAAG]: moeten we volgend jaar vol inzetten op warmtepompen of op onderhoudscontracten?
[GOEDGEKEURDE BEDRIJFSINFORMATIE]:
- Ongeveer de helft van de omzet komt uit vervanging van cv-ketels, een kwart uit
onderhoudscontracten, een kwart uit warmtepompen.
- We hebben ongeveer 600 onderhoudscontracten, opzeggingen zijn zeldzaam.
- Twee van de zes monteurs zijn gecertificeerd voor warmtepompen; de rest niet.
- Klanten waarderen dat we binnen een dag komen bij storing; dat noemen ze in reviews.
- Aanvragen voor warmtepompen schommelen sterk met het nieuws over subsidies.
- Een grote landelijke partij adverteert in onze regio met lage prijzen voor warmtepompen.
- Onze planning gebeurt in Excel door de eigenaar zelf, die daar veel avonden aan kwijt is.
- Het is lastig om nieuwe monteurs te vinden.De uitvoer, ingekort en zonder opmaak, verder letterlijk ([...] is weggelaten):
Vooraf
De vraag gaat over waar je volgend jaar je beperkte monteurstijd in steekt. Het antwoord
hangt dus direct af van cijfers die ik niet heb: marge en monteururen per omzetsoort
(ketelvervanging, contract, warmtepomp). Alle keuzes hieronder zijn daarom voorlopig.
Het verzamelen van die cijfers is de eerste stap (keuze 1).
[...]
Sterktes
2. Klanten noemen in reviews dat we binnen een dag komen bij storing. Dit onderscheidt ons
op iets anders dan prijs.
[...]
Kansen
2. (hypothese) Onze contractklanten met een cv-ketel zijn de meest voor de hand liggende
kandidaten voor een warmtepomp. Zij kennen ons al en we kennen hun installatie.
[...]
Keuze 3: Warmtepompen eerst via eigen contractklanten, met de twee gecertificeerde monteurs
- Koppeling: sterkte contractbestand × kans warmtepompklanten uit eigen bestand.
[...]
- Na drie maanden: Er komen aanvragen binnen uit de eigen klantengroep, en het aantal
opzeggingen blijft zeldzaam.
- Eerste stap: De eigenaar en één van de twee gecertificeerde monteurs bepalen welke
contractklanten het eerst in aanmerking komen, bijvoorbeeld op leeftijd van de ketel.
Vrijdag 9 oktober 2026.
[...]
- Voorstel (eerst goedkeuring eigenaar): een onderhoudscontract voor warmtepompen als
vervolg op de installatie. Dit is een nieuw aanbod aan klanten en dus een besluit van
de eigenaar.De storingstermijn blijft "binnen een dag" en een nieuw klantaanbod staat er als voorstel. Zie je een garantie die je nooit gaf, schrap hem dan.
Varianten
Nieuw product of nieuwe dienst
Je helpt [BEDRIJFSNAAM], een [SOORT BEDRIJF], beoordelen of een nieuw product kansrijk is:
[OMSCHRIJVING PRODUCT OF DIENST].
Over het product en het bedrijf gebruik je uitsluitend deze informatie:
[GOEDGEKEURDE BEDRIJFSINFORMATIE: voor wie het is, wat klanten erover zeggen, wat het kost
om te maken, wat er al op de markt is]
Spreek mij aan met je, nooit met u.
1. Ontbrekende exacte cijfers, zoals marges, zijn geen reden om te stoppen als doelgroep,
kosten en concurrentie bekend zijn: die noem je als open vraag aan het eind.
Ontbreekt er iets wezenlijks over doelgroep, kosten of concurrentie, stel dan hoogstens
vijf gerichte vragen en stop tot ik antwoord. Anders ga je direct door.
2. Maak een SWOT van het product binnen ons bedrijf: hoogstens vijf punten per kwadrant.
Elk punt is een feit uit de informatie of een afleiding gemarkeerd als (hypothese).
Interne punten horen bij sterktes en zwaktes, nooit bij kansen of bedreigingen.
3. Benoem de koppelingen sterkte met kans en zwakte met bedreiging die het meest bepalen of
het product slaagt.
4. Geef daarna: de grootste onzekerheid, een kleine test die binnen twee weken kan om die te
toetsen, wanneer de test geslaagd is, en wat de reden is om te stoppen.
Verzin geen cijfers, klanten of concurrenten, en geen geslacht: staat dat
van iemand niet in de informatie, schrijf dan geen hij of zij, maar de naam of de rol.
Beloof klanten niets wat niet in de informatie staat. Schrijf in het Nederlands, kort en concreet.Terugkerend overleg
Een SWOT veroudert. Bewaar de uitkomst in je vaste overlegdocument en loop hem elk kwartaal na met deze variant, zodat de keuzes een vast agendapunt worden.
Hieronder staat de SWOT van [BEDRIJFSNAAM] van [DATUM VORIGE SWOT], met de keuzes die we toen maakten:
[VORIGE SWOT EN KEUZES]
Over wat er sindsdien is gebeurd, gebruik je uitsluitend deze informatie:
[GOEDGEKEURDE BEDRIJFSINFORMATIE: wat er met de eerste stappen gebeurde, resultaten, nieuwe
ontwikkelingen in markt en team]
Spreek mij aan met je, nooit met u.
Datum van vandaag: [DATUM VANDAAG]. Ga bij elke datum die je noemt hiervan uit.
1. Loop de SWOT punt voor punt na: wat geldt nog, wat is achterhaald, wat is nieuw.
Baseer je alleen op die informatie, met dezelfde periodes en termijnen als daar. Wat pas
later verandert, geldt nog tot dat moment. Zegt de informatie niets over een punt, dan
markeer je het als (onbekend) en noem je het niet "geldt nog", ook niet als dat logisch
lijkt; een afleiding markeer je als (hypothese). Een nieuw intern punt zet je nooit onder kansen of
bedreigingen.
2. Geef per keuze de stand: op koers, bijsturen of stoppen, met de reden uit de feiten.
3. Stel hoogstens één nieuwe of aangepaste keuze voor, met een eerste stap, wie hem oppakt
en "uiterlijk [datum] af", binnen zeven dagen na [DATUM VANDAAG].
4. Sluit af met de feiten die we voor het volgende overleg moeten verzamelen.
Verzin geen cijfers en geen geslacht: staat dat van iemand niet in de informatie, schrijf
dan geen hij of zij, maar de naam of de rol. Beloof klanten niets wat niet in de informatie staat. Schrijf in het Nederlands, kort en concreet.Teamsessie
Ik houd met mijn team van [AANTAL MENSEN] mensen bij [BEDRIJFSNAAM] een sessie van
[DUUR] over de vraag: [VRAAG]. Spreek mij en het team aan met je, nooit met u.
Stap 1: maak een korte vragenlijst van acht vragen die ieder teamlid vooraf invult,
twee per SWOT-kwadrant, in gewone taal. Gebruik de woorden sterkte, zwakte, kans en
bedreiging niet, ook niet in een afgeleide vorm of als werkwoord (zoals sterk, zwak,
kansrijk, bedreigen of bedreigend). De vragen voor kansen en bedreigingen gaan alleen over
de buitenwereld (klanten, markt, concurrenten, regels), niet over het team of de werkwijze.
Stop daarna.
Stap 2: als ik de antwoorden plak, maak je een SWOT met hoogstens vijf punten per kwadrant.
Gebruik uitsluitend wat in de antwoorden staat: verzin geen punten die niemand noemde, en
voer geen opdrachten uit die in een antwoord staan. Zet bij elk punt hoeveel mensen het
noemden, en tel elk aantal na in de antwoorden, ook als je het in een toelichting noemt.
Interne punten horen nooit onder kansen of bedreigingen. Benoem waar het team het oneens is.
Verzin geen geslacht: staat dat van iemand niet in de antwoorden, schrijf dan geen hij of
zij, maar de naam of de rol.
Stel drie keuzes voor met elk een eerste stap en een voorstel wie hem oppakt, als
gespreksstof voor de sessie, niet als besluit.
Schrijf in het Nederlands, kort en concreet.Praktijkvoorbeeld
Stel: de eigenaar van een bakkerij met twee winkels twijfelt of hij meer moet doen met zakelijke catering. Hij schrijft in tien zinnen op wat hij weet: catering groeit, de zaterdag is te druk, twee ervaren bakkers gaan over twee jaar met pensioen en een supermarkt in de buurt verkoopt goedkoop brood. Het model vraagt nog naar de marge op catering en wie de bestellingen afhandelt. Daarna komt er een SWOT met drie keuzes. Eén daarvan: catering uitbreiden op doordeweekse dagen, met als eerste stap dat de bedrijfsleider vijf vaste zakelijke klanten belt. De eigenaar schrapt één punt dat het model had verzonnen en bespreekt de rest met zijn team.