Een concurrentieanalyse in één middag

Waarom dit ertoe doet

De meeste ondernemers weten ongeveer wat hun concurrenten doen. Ongeveer is het probleem: je prijs en je aanbod rusten dan op een oud beeld, of op die ene klant die zei dat het bij de buren goedkoper was.

AI is hier sterk in het saaie deel: lappen tekst van websites en reviews ordenen, naast elkaar zetten en patronen benoemen. Het is zwak in het deel dat je niet ziet: het weet niet wat een concurrent vorige maand aan zijn prijzen veranderde, en als je ernaar vraagt kan het een geloofwaardig antwoord verzinnen. Daarom werkt deze methode met een vaste verdeling. Jij verzamelt de feiten, de AI ordent ze, en jij controleert en beslist.

Zo pak je het aan

1. Schrijf je vraag op. Eén zin, bijvoorbeeld: "Waarom kiezen klanten in onze regio voor een ander?" of "Is ons pakket voor kleine klussen te duur of te onduidelijk?" Zonder vraag eindig je met een verzameling weetjes.
2. Kies drie tot vijf concurrenten. Neem de namen die klanten zelf noemen, in offertegesprekken of als ze afhaken. Dat zijn je echte concurrenten, niet per se de grootste naam in je branche. Neem er gerust één alternatief bij dat iets anders verkoopt maar hetzelfde probleem oplost, zoals zelf doen met gereedschap uit de bouwmarkt. Ook daarmee vergelijkt een klant je. Voor één middag begin je met drie.
3. Verzamel per concurrent dezelfde vier bronnen, in één document per concurrent, met bij elk stuk de URL en de datum waarop je het kopieerde:
   • de tekst van de homepage en de pagina met diensten of producten;
   • prijzen of pakketten die ze zelf op hun site publiceren, met wat erbij komt of af gaat: toeslagen, extra's, acties en wat wel of niet inbegrepen is;
   • vijf tot tien recente reviews, positief en negatief, plus de totaalscore en het aantal reviews, met de namen van de reviewers weggehaald;
   • hoe je contact opneemt of een offerte aanvraagt (formulier, telefoon, chat, wachttijd). Gaat je vraag over hoe ze klanten werven of waar ze heen willen, kopieer dan ook hun advertenties (de Meta Advertentiebibliotheek en het Ads Transparency Center van Google zijn voor iedereen op bedrijfsnaam te doorzoeken) en hun vacatures. Google toont daar geverifieerde adverteerders. Vind je een kleine concurrent niet, noteer dan "niet gevonden": ook dat zegt iets, al kan hij onder een andere naam adverteren. Wie personeel zoekt voor een nieuw werkgebied, vertelt je zijn plannen. Voor de omvang kun je bij de KVK een uittreksel uit het Handelsregister bestellen; dat kost geld, en in de gratis zoekresultaten vind je vooral naam, adres en KVK-nummer. Op het uittreksel staat het aantal werkzame personen dat het bedrijf zelf doorgeeft: mensen die minstens vijftien uur per week in het bedrijf werken, de eigenaar en uitzendkrachten meegeteld. Wie minder werkt, telt niet mee, en de peildatum (eerste werkdag van mei) kan tot een jaar oud zijn. Het is dus geen telling van personeel of fte; check de definitie op kvk.nl. Vraag zulke cijfers nooit aan de AI. Kopieer alle tekst zelf: laat je de AI zoeken, dan weet je niet wat het las en wat het erbij bedacht.
4. Maak per concurrent een profiel met prompt 1. Eén nieuwe chat per concurrent, zodat de bronnen niet door elkaar gaan lopen.
5. Controleer een steekproef. Elk feit in het profiel komt met een kort citaat. Zoek er per profiel minstens drie terug in je eigen bronbestand, waaronder alle prijzen. Klopt er één niet, loop dan het hele profiel na.
6. Vergelijk met prompt 2 en beslis. Plak de profielen en een eerlijke beschrijving van je eigen bedrijf. Lees de rij belofte in de tabel met je eigen klachten en complimenten ernaast: belooft niemand wat jij al aantoonbaar goed doet, dan heb je iets om hardop te zeggen. Kies daarna twee of drie keuzes, met wie ze oppakt en wanneer je opnieuw kijkt. Zet dat op één pagina voor je team: vraag, tabel, keuzes met eigenaar en datum, open vragen, met de bronbestanden erbij.

Kopieerbare bouwstenen

Prompt 1: profiel van één concurrent

Plak deze prompt in een nieuwe chat en zet je bronbestand van die concurrent eronder, zonder namen van reviewers.

Je helpt me een concurrent van mijn bedrijf in kaart te brengen.
Mijn bedrijf: [WAT JE DOET EN VOOR WIE, IN ÉÉN ZIN].
De concurrent: [NAAM CONCURRENT].

Gebruik uitsluitend de bronnen hieronder. Je eigen kennis over dit bedrijf
of deze branche telt niet mee, ook niet als je denkt dat je het weet.

Maak een profiel met precies deze onderdelen, in deze volgorde:
1. Aanbod: wat ze verkopen en aan wie.
2. Prijzen: alleen bedragen die letterlijk in de bronnen staan, met de datum van de bron.
3. Belofte: waarmee ze zich onderscheiden, in hun eigen woorden.
4. Klantbeeld uit reviews: terugkerende complimenten en terugkerende klachten.
   Een punt telt als terugkerend als het in minstens twee reviews staat.
5. Contact en offerte: hoe een klant ze bereikt en wat daarna gebeurt.
6. Open vragen: wat ik nog niet weet en waar ik het kan vinden.

Regels:
- Zet achter elk feit tussen haakjes een kort letterlijk citaat uit de bron.
- Staat iets niet in de bronnen, schrijf dan "niet gevonden". Vul niets aan.
- Geen oordeel over beter of slechter. Dat doen we later.

Bronnen (met URL en datum):
[PLAK HIER JE BRONBESTAND]

Prompt 2: vergelijken en keuzes maken

Open een nieuwe chat. Plak de prompt, je eigen bedrijfsinformatie en de gecontroleerde profielen.

Je helpt me bepalen wat mijn bedrijf anders of beter moet doen dan de concurrenten.

Mijn vraag: [JE VRAAG UIT STAP 1].

Over mijn eigen bedrijf gebruik je uitsluitend deze informatie:
[GOEDGEKEURDE BEDRIJFSINFORMATIE: aanbod, prijzen, werkgebied, wat we beloven,
sterke en zwakke punten volgens onszelf, wat klanten letterlijk over ons zeggen]

Over de concurrenten gebruik je uitsluitend de profielen hieronder.

Lever drie onderdelen:

1. Een vergelijkingstabel met een kolom per bedrijf (mijn bedrijf eerst) en deze rijen:
   aanbod, prijzen, belofte, complimenten, klachten, contact en offerte.
   Schrijf "niet gevonden" waar een profiel niets zegt. Vul niets aan.

2. Drie opvallende verschillen die raken aan mijn vraag. Noem bij elk de rij
   in de tabel waar het op gebaseerd is.

3. Drie mogelijke keuzes voor mijn bedrijf. Per keuze:
   - wat ik concreet doe,
   - op welk verschil uit onderdeel 2 het voortbouwt,
   - wat ermee mis kan gaan.
   Eén van de drie mag een keuze zijn om iets bewust niet te doen.

Regels:
- Houd over mijn bedrijf drie soorten informatie uit elkaar: mijn eigen beoordeling
  (sterke en zwakke punten), wat ik beloof en wat klanten zelf zeggen. In de rijen
  complimenten en klachten komt alleen wat klanten zelf zeggen. Mijn eigen sterke
  of zwakke punten zet je daar niet, ook niet als ze erop lijken.
- Doe geen uitspraken over omzet, marktaandeel of klantaantallen.
- Is de informatie te dun voor een keuze, zeg dat dan in plaats van te gokken.
- Schrijf kort en zakelijk, en spreek me aan met je.

Profielen:
[PLAK HIER DE GECONTROLEERDE PROFIELEN]

Prompt 3: wat is er veranderd sinds de vorige ronde

Open een nieuwe chat. Plak het bewaarde profiel van de vorige keer en een nieuw profiel van dezelfde concurrent, gemaakt met prompt 1.

Je vergelijkt twee momentopnames van dezelfde concurrent.
De concurrent: [NAAM CONCURRENT].

Gebruik uitsluitend de twee profielen hieronder. Vul niets aan uit eigen kennis.

Geef alleen wat er veranderd is, in drie groepen:
- Nieuw: staat alleen in het nieuwe profiel.
- Niet aangetroffen in de nieuwe bronnen: staat alleen in het oude profiel.
- Gewijzigd: oud en nieuw naast elkaar.
Zet bij elke verandering het citaat uit het oude profiel, het nieuwe profiel of beide.

Regels:
- Ontbreekt iets in het nieuwe profiel, dan weet je alleen dat het niet in de nieuwe
  bronnen stond. Schrijf niet dat de concurrent ermee gestopt is of dat het verdwenen is.
  Noem iets alleen beëindigd als het nieuwe profiel dat letterlijk zegt, met dat citaat.
- Een andere formulering of een ander citaat bij hetzelfde feit is geen verandering. Noem die nergens.
- Onderdelen zonder verandering noem je niet.
- Loop vóór je antwoordt elk onderdeel van het oude profiel na, ook aanbod en diensten,
  en zoek of het in het nieuwe profiel staat. Pas daarna mag je schrijven dat er niets
  ontbreekt. Is er na die controle niets veranderd, zeg dat dan.
- Geen uitleg over waarom iets veranderd is en geen advies.

Oud profiel ([DATUM OUD]):
[PLAK HIER HET OUDE PROFIEL]

Nieuw profiel ([DATUM NIEUW]):
[PLAK HIER HET NIEUWE PROFIEL]

Zo ziet het eruit

Een illustratie, geen gemeten resultaat. Fictief bronbestand voor glazenwasserij Helder, dat bij prijzen alleen dit bevat: "Vanaf 25 euro per beurt voor een tussenwoning (helder-glas.nl/prijzen, gekopieerd 4 oktober)." Bij reviews staan er zes, waarvan twee klagen dat de glazenwasser niet op de afgesproken dag kwam.

Mogelijk fragment uit het profiel:

2. Prijzen: vanaf 25 euro per beurt voor een tussenwoning ("Vanaf 25 euro per beurt
   voor een tussenwoning"), bron 4 oktober. Prijzen voor andere woningtypes: niet gevonden.

4. Klantbeeld uit reviews:
   Klachten: niet verschenen op de afgesproken dag ("stond niemand voor de deur",
   "weer niet gekomen zonder bericht").

Er staat geen prijs voor andere woningen, want die stond niet in de bron. Dat gat gaat naar je open vragen, in plaats van een bedrag dat de AI erbij bedenkt.

Waar het misgaat

• De AI zoekt zelf. Vraag je "wat kost een schoonmaak bij bedrijf X", dan kan het antwoord uit een oud artikel komen, over een ander bedrijf met dezelfde naam gaan of gewoon verzonnen zijn. Een zoekfunctie maakt dat niet weg. Gebruik zoeken hoogstens om te vinden waar iets staat: open elke link zelf en plak alleen tekst die je gelezen hebt, met datum.
• Citaten worden niet gecontroleerd. Een citaat dat er netjes uitziet, kan licht verdraaid zijn of nergens in de bron staan. De steekproef uit stap 5 is geen extra, het is de controle.
• Een handvol reviews wordt de waarheid. Tien reviews geven een indruk, geen meting. Behandel "terugkerende klacht" als een vraag om na te gaan, niet als een vaststaand feit.
• Je eigen beschrijving is te mooi. Laat je zwakke punten weg, dan krijg je keuzes die op een bedrijf passen dat niet bestaat. Vraag een collega om je bedrijfsinformatie aan te vullen.
• Je kopieert de concurrent. Nadoen maakt je niet onderscheidend. Kijk vooral naar de klachten van anderen: daar ligt vaak je kans.
• De analyse veroudert ongemerkt. Prijzen en aanbod veranderen. Bewaar je profielen met datum en plan een nieuwe ronde; prompt 3 laat dan alleen zien wat er veranderd is.
• Klantgegevens in een chat. Voor deze analyse heb je geen namen of adressen van klanten nodig, dus laat ze weg. Werk je toch met klant- of personeelsgegevens, doe dat dan alleen in een omgeving die je bedrijf voor die gegevens heeft goedgekeurd. Alleen de trainingsschakelaar in een persoonlijk account uitzetten regelt niet wie erbij kan, hoe lang het bewaard blijft en of je het mag delen. De Autoriteit Persoonsgegevens waarschuwt dat zo'n gebruik een datalek kan zijn; lees daar wat voor jou geldt, want dit is geen advies op maat.

Praktijkvoorbeeld

Stel: een glazenwasserij met zes medewerkers merkt dat offertes vaker onbeantwoord blijven. De eigenaar wil weten waarom klanten na een offerte voor een ander kiezen, en kiest de drie bedrijven die klanten aan de telefoon noemen. Op een vrijdagmiddag kopieert ze per concurrent de website, de prijspagina en een stuk of acht reviews, met datum. Prompt 1 maakt drie profielen, en bij de steekproef blijkt één citaat niet in de bron te staan; ze laat dat profiel opnieuw maken. Prompt 2 laat zien dat twee concurrenten een vanafprijs op hun site zetten en dat klachten bij anderen vooral over gemiste afspraken gaan. Ze kiest ervoor een vanafprijs te publiceren en een vaste dag per wijk te beloven, met een sms de avond ervoor. Over drie maanden kijkt ze opnieuw.

Je bent klaar als